Τα πιο πρόσφατα ετήσια στοιχεία αποδοχών της Eurostat, που δημοσιεύθηκαν στις 6 Νοεμβρίου, τοποθετούν τον μέσο προσαρμοσμένο μισθό πλήρους απασχόλησης στην Ελλάδα στα 18.772 ευρώ για το 2025. Το ποσό αντιστοιχεί στο 45,3% του μέσου όρου της ΕΕ, που διαμορφώνεται στα 41.464 ευρώ, και χαμηλότερα βρίσκεται μόνο η Βουλγαρία, με 16.201 ευρώ.

Για τα στελέχη ανθρώπινου δυναμικού, η κατάταξη είναι το λιγότερο χρήσιμο κομμάτι της είδησης. Από κάτω κρύβεται μια διαρθρωτική μεταβολή που ήδη φαίνεται στη μισθοδοσία: το νόμιμο κατώτατο όριο αυξάνεται ταχύτερα από τις μεσαίες αμοιβές και η απόσταση ανάμεσα στους μισθούς εισαγωγικού επιπέδου και στους μισθούς των έμπειρων στενεύει. Αυτή η συμπίεση καθορίζει ποιος μένει, ποιος φεύγει και τι περιμένουν οι υποψήφιοι όταν κάθονται να συζητήσουν μια πρόταση εργασίας.

Τι δείχνουν στην πράξη τα στοιχεία της Eurostat

Οι ελληνικοί μισθοί αυξάνονται, αλλά όχι αρκετά γρήγορα ώστε να κλείσει η ψαλίδα. Σύμφωνα με τη Eurostat, ο μέσος ετήσιος μισθός ανήλθε από 16.515 ευρώ το 2022 σε 17.110 ευρώ το 2023, 18.006 ευρώ το 2024 και 18.772 ευρώ το 2025, δηλαδή αύξηση 4,25% την τελευταία χρονιά. Στο διάστημα αυτών των τριών ετών, οι αμοιβές στην Ελλάδα αυξήθηκαν κατά 13,7% έναντι 16,2% στην ΕΕ, με αποτέλεσμα η απόλυτη απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο να διευρυνθεί από 19.156 σε 22.692 ευρώ.

Το πλαίσιο σύγκρισης έχει σημασία για τον σχεδιασμό του ανθρώπινου δυναμικού. Η Ουγγαρία (20.138 ευρώ), η Ρουμανία (20.818 ευρώ) και η Σλοβακία (21.661 ευρώ) καταγράφουν πλέον υψηλότερους μέσους μισθούς από την Ελλάδα. Από τις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, η Πορτογαλία βρίσκεται στα 26.202 ευρώ, η Ιταλία στα 34.213 ευρώ και η Ισπανία στα 35.125 ευρώ, ενώ η γειτονική Κύπρος φτάνει τα 29.547 ευρώ. Στην κορυφή του πίνακα, το Λουξεμβούργο (85.609 ευρώ), η Δανία (73.500 ευρώ) και η Ιρλανδία (64.387 ευρώ) κινούνται σε εντελώς άλλη κατηγορία.

Τα στοιχεία μετατράπηκαν γρήγορα σε πολιτικό επιχείρημα. Το ΠΑΣΟΚ επισήμανε ότι μεταξύ 2019 και 2025 οι μισθοί στην Ελλάδα αυξήθηκαν κατά 17,6% σε ονομαστικούς όρους έναντι 26,5% στην ΕΕ, γεγονός που έριξε τη σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο από 48,7% σε 45,3%, ενώ την ίδια περίοδο οι τιμές αυξήθηκαν κατά 19,8% και οι τιμές των τροφίμων κατά 35,5%. Ο Φραγκίσκος Κουτεντάκης, υπεύθυνος οικονομικών θεμάτων του κόμματος της αντιπολίτευσης ΕΛ.Α.Σ., έθεσε το ζήτημα με όρους αγοραστικής δύναμης:

«Έξι χρόνια μετά, ο μέσος μισθός αγοράζει λιγότερα. Η κυβέρνηση οφείλει εξηγήσεις για αυτή την αποτυχία. Οι εργαζόμενοι χρειάζονται πραγματικές αυξήσεις και ουσιαστική προστασία από την ακρίβεια. Τα επικοινωνιακά τεχνάσματα δεν βγάζουν κανέναν τον μήνα.»

Το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών απάντησε ότι η αντιπολίτευση απομονώνει έναν μόνο δείκτη της Eurostat για τις μικτές ετήσιες αποδοχές, ενώ σιωπά για τις καθαρές αποδοχές, προσθέτοντας ότι «οι αριθμοί δεν προσαρμόζονται στις ανάγκες της αντιπολίτευσης». Σύμφωνα με τα δικά του στοιχεία, ο μικτός κατώτατος μισθός αυξήθηκε από 650 ευρώ το 2019 σε 920 ευρώ το 2026, δηλαδή κατά 270 ευρώ ή 41,5%. Τα δεδομένα του ΕΡΓΑΝΗ τοποθετούν τις μέσες μηνιαίες αποδοχές των εργαζομένων πλήρους απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα στα 1.516 ευρώ το 2025, από 1.264 ευρώ το 2019, ή 21.224 ευρώ τον χρόνο σε 14 καταβολές. Το υπουργείο επικαλείται επίσης αύξηση 38,6% του δείκτη κόστους εργασίας μεταξύ του β΄ τριμήνου 2019 και του β΄ τριμήνου 2026, έναντι 24,4% για τις τιμές καταναλωτή, καθώς και αύξηση 42,3% των καθαρών ετήσιων αποδοχών για μονοπρόσωπα νοικοκυριά, από 15.112 σε 21.498 ευρώ.

Και οι δύο αναγνώσεις μπορούν να ισχύουν ταυτόχρονα, και αυτό ακριβώς ενδιαφέρει τους εργοδότες. Οι μικτοί μέσοι μισθοί συγκλίνουν αργά, οι καθαρές αποδοχές έχουν βελτιωθεί, ενώ τα οφέλη έχουν κατανεμηθεί πολύ άνισα στην κλίμακα αμοιβών.

Το κατώτατο όριο ανεβαίνει ταχύτερα από τις μεσαίες αμοιβές

Ο νόμιμος κατώτατος μισθός των 920 ευρώ, που ισχύει από τον Απρίλιο του 2026, αντιστοιχεί σε 1.073 ευρώ σε βάση 12 μηνών το δεύτερο εξάμηνο του 2026, στο ίδιο επίπεδο με την Πορτογαλία. Ωστόσο, ο μέσος ετήσιος μισθός στην Πορτογαλία είναι 26.202 ευρώ, πάνω από 7.000 ευρώ υψηλότερος από τον ελληνικό. Οι δύο χώρες έχουν το ίδιο κατώτατο όριο, αλλά η Ελλάδα πολύ χαμηλότερο μέσο όρο. Στην πράξη, η μισθολογική κλίμακα από τον χαμηλότερο μισθό έως τον τυπικό είναι στην Ελλάδα πολύ πιο κοντή.

Ανάλυση του ΙΟΒΕ δείχνει ότι ο κατώτατος μισθός ανέβηκε από το 54% στο 63% του μέσου μισθού πλήρους απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα μεταξύ 2019 και 2025. Στις επιχειρήσεις με λιγότερους από 10 εργαζόμενους, η αναλογία έφτασε το 79%. Έρευνα της Τράπεζας της Ελλάδος για την περίοδο 2016-2023 δείχνει προς την ίδια κατεύθυνση: οι ονομαστικές αποδοχές στις χαμηλά αμειβόμενες θέσεις αυξήθηκαν κατά 26,9%, ενώ στις υψηλότερα αμειβόμενες μόλις κατά 0,7%.

Με ευρωπαϊκά κριτήρια, η συμπίεση είναι σημαντική αλλά όχι ακραία. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat για το 2024, ο κατώτατος μισθός στην Ελλάδα αντιστοιχούσε στο 62% του διάμεσου μισθού, έναντι 69% στην Πορτογαλία και περίπου 67% σε Γαλλία και Πολωνία. Η Ελλάδα βρίσκεται στη μέση του πίνακα μεταξύ των 22 χωρών της ΕΕ με νόμιμο κατώτατο μισθό. Για τους Έλληνες εργοδότες, το ζήτημα δεν είναι τόσο το ύψος του κατώτατου όσο η ταχύτητα της σύγκλισης και οι ισχνές μισθολογικές δομές πάνω από αυτόν.

Πού συγκεντρώνεται η πίεση για διατήρηση προσωπικού

Όταν το κατώτατο όριο αυξάνεται κατά 41,5% σε επτά χρόνια και οι υψηλότερα αμειβόμενες θέσεις μόλις κινούνται ονομαστικά, το επίδομα προϋπηρεσίας διαβρώνεται. Ένας εργαζόμενος με πέντε ή δέκα χρόνια εμπειρίας μπορεί να αμείβεται μόνο λίγο περισσότερο από έναν νεοπροσληφθέντα με τον κατώτατο μισθό. Ο κίνδυνος συγκεντρώνεται σε τρία σημεία:

• Μικρές επιχειρήσεις. Με αναλογία κατώτατου προς μέσο μισθό 79% στις επιχειρήσεις με λιγότερους από 10 εργαζόμενους, μένει ελάχιστο περιθώριο για να ανταμειφθούν η εμπειρία, οι δεξιότητες ή η ευθύνη.
• Κλάδοι με ρηχή μισθολογική κλίμακα. Στον τουρισμό, το λιανεμπόριο και τις επαγγελματικές υπηρεσίες, πολλές θέσεις συγκεντρώνονται κοντά στο κατώτατο όριο. Σε αυτούς τους κλάδους είναι πιθανότερο να εξαφανιστεί η διαφορά ανάμεσα στις αμοιβές εισαγωγικού επιπέδου και των έμπειρων.
• Εξειδικευμένα στελέχη μέσης σταδιοδρομίας με κινητές δεξιότητες. Για αυτούς, μέτρο σύγκρισης δεν είναι μόνο ο επόμενος Έλληνας εργοδότης, αλλά και η Κύπρος με 29.547 ευρώ ή η Πορτογαλία με 26.202 ευρώ.

Το κόστος ζωής οξύνει το φαινόμενο. Με τις τιμές αυξημένες κατά 19,8% από το 2019 και τα τρόφιμα κατά 35,5%, σύμφωνα με την ανάγνωση των στοιχείων από το ΠΑΣΟΚ, το έμπειρο προσωπικό κρίνει τις προτάσεις με όρους αγοραστικής δύναμης. Για πολλούς, μια αύξηση που απλώς ακολουθεί τον κατώτατο μισθό μοιάζει με στασιμότητα.

Η παραγωγικότητα περιορίζει τι μπορούν να προσφέρουν οι εργοδότες. Η ωριαία παραγωγικότητα της εργασίας στην Ελλάδα ήταν περίπου στο 54,5% του μέσου όρου της ΕΕ το 2025, σε μονάδες αγοραστικής δύναμης. Αυτό περιορίζει το εύρος των οριζόντιων αυξήσεων, εκτός αν αλλάξει και ο τρόπος οργάνωσης της εργασίας. Η πραγματική ατομική κατανάλωση κατά κεφαλήν, ένας ευρύτερος δείκτης του υλικού βιοτικού επιπέδου, έφτασε περίπου το 80% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, έναντι 77% στη Βουλγαρία. Αυτό δείχνει ότι η κατάταξη με βάση τον μικτό μισθό δεν αποτυπώνει ολόκληρη την εικόνα.

Τι μπορούν να κάνουν τώρα οι ομάδες HR

Ένας μόνο γύρος αυξήσεων δεν θα λύσει αυτές τις πιέσεις. Οι οργανισμοί που διαχειρίζονται καλά τη συμπίεση τείνουν να αντιμετωπίζουν τη μισθολογική δομή ως εργαλείο διατήρησης προσωπικού και όχι απλώς ως κονδύλι κόστους. Ξεχωρίζουν πέντε πρακτικά βήματα:

• Μετρήστε τη δική σας αναλογία συμπίεσης. Υπολογίστε τον μισθό εισαγωγικού επιπέδου ως ποσοστό του διάμεσου για κάθε οικογένεια θέσεων και παρακολουθήστε πώς μεταβάλλεται μετά από κάθε θεσμοθετημένη αύξηση. Αν η εσωτερική σας αναλογία πλησιάζει το 79% των μικρών επιχειρήσεων, το έμπειρο προσωπικό μάλλον θα το αντιληφθεί πριν το δείξουν οι δείκτες σας.
• Προϋπολογίστε την προσαρμογή στον νέο κατώτατο. Ο ισχύων κατώτατος μισθός τέθηκε σε εφαρμογή τον Απρίλιο του 2026. Σχεδιάστε αντίστοιχη αναπροσαρμογή για τα κλιμάκια ακριβώς πάνω από το κατώτατο όριο, ώστε οι παλαιότεροι κατώτεροι υπάλληλοι να μην ξεπερνιούνται από τους νεοπροσληφθέντες.
• Αποκαταστήστε την ορατή εξέλιξη. Όπου ο προϋπολογισμός δεν επιτρέπει μεγάλες αυξήσεις, σαφή βήματα εξέλιξης με βάση τις δεξιότητες, τίτλοι θέσεων και μισθολογικά κλιμάκια δίνουν στα στελέχη μέσης σταδιοδρομίας λόγο να μείνουν. Η σύνδεση αυτών των βημάτων με μετρήσιμα αποτελέσματα βοηθά επίσης να κλείσει το χάσμα παραγωγικότητας που περιορίζει την αύξηση των μισθών.
• Δείχνετε τόσο τις καθαρές όσο και τις μικτές αποδοχές. Η πολιτική αντιπαράθεση δείχνει πόσο διαφορετικά διαβάζονται τα μικτά και τα καθαρά ποσά. Υποψήφιοι και εργαζόμενοι συγκρίνουν τις προτάσεις με βάση τα καθαρά, οπότε οι επιστολές πρόσληψης και οι αξιολογήσεις αμοιβών πρέπει να εμφανίζουν και τα δύο.
• Συγκρίνετε με πραγματικά στοιχεία της αγοράς. Οι εθνικοί μέσοι όροι κρύβουν διαφορές ανά κλάδο και θέση. Τα συγκριτικά στοιχεία μισθών και οι αξιολογήσεις εργοδοτών από ανθρώπους που κάνουν την ίδια δουλειά δείχνουν πού πραγματικά βρίσκονται οι προτάσεις σας και πού αυξάνεται ο κίνδυνος αποχωρήσεων.

Η συνέπεια για τις προσλήψεις είναι άμεση: οι έμπειροι υποψήφιοι περιμένουν πλέον οι προτάσεις να αντανακλούν την εμπειρία τους. Καθώς η απόσταση ανάμεσα στον κατώτατο και τον διάμεσο μισθό συνεχίζει να μικραίνει, μια σαφώς τεκμηριωμένη πορεία εξέλιξης μπορεί να μετρήσει σε μια διαπραγμάτευση μισθού όσο και ο αρχικός μισθός.

Η απόφαση πίσω από τα στοιχεία

Η μισθολογική απόσταση της Ελλάδας από την ΕΕ διευρύνεται σε απόλυτους όρους παρότι οι αμοιβές αυξάνονται, και το μεγαλύτερο μέρος των κερδών κατευθύνεται στη βάση της κλίμακας. Το αποτέλεσμα αυτό μπορεί να υποστηριχθεί με κοινωνικά κριτήρια, δημιουργεί όμως πρόβλημα διατήρησης προσωπικού για τους εργοδότες των οποίων το έμπειρο προσωπικό βλέπει την επιπλέον αμοιβή του να συρρικνώνεται. Η επόμενη δημοσίευση της Eurostat θα επικαιροποιήσει την κατάταξη. Για το HR, ο πιο χρήσιμος αριθμός είναι εσωτερικός: πόσο περισσότερο πληρώνει ο οργανισμός σας για την εμπειρία σε σχέση με το 2019 και αν οι άνθρωποί σας πιστεύουν ότι αυτό αρκεί.