Τα ελληνικά νοικοκυριά κατέγραψαν το χειρότερο τριμηνιαίο αποτέλεσμα στον ΟΟΣΑ. Το πραγματικό κατά κεφαλήν διαθέσιμο εισόδημα υποχώρησε 3,6% το α΄ τρίμηνο 2026, σημειώνοντας τη μεγαλύτερη πτώση ανάμεσα στα 21 κράτη-μέλη του ΟΟΣΑ με συγκρίσιμα δεδομένα. Η Αυστρία, η επόμενη χειρότερη επίδοση, υποχώρησε 2,8%. Όλες οι υπόλοιπες χώρες στο κατώτερο μισό της κατάταξης κινήθηκαν σε μεταβολές κάτω από μία ποσοστιαία μονάδα.

Το στοιχείο αυτό αναδεικνύει το χάσμα ανάμεσα στην ανάπτυξη του ΑΕΠ και στην πραγματικότητα που βιώνουν τα νοικοκυριά. Το ελληνικό ΑΕΠ συνεχίζει να αυξάνεται, αλλά τα χρήματα που φτάνουν στα νοικοκυριά δεν ακολουθούν. Το πραγματικό κατά κεφαλήν εισόδημα στον ΟΟΣΑ αυξήθηκε οριακά κατά 0,2%, το πραγματικό κατά κεφαλήν ΑΕΠ ανέβηκε 0,3%, και 13 από τις 21 χώρες που παρακολουθούνται είδαν το εισόδημα των νοικοκυριών τους να βελτιώνεται. Η Ελλάδα κινήθηκε αντίθετα.

Ο ΟΟΣΑ αποδίδει το ελληνικό αποτέλεσμα σε συνδυασμό παραγόντων: πτώση του καθαρού εισοδήματος από περιουσιακά στοιχεία, μείωση κοινωνικών παροχών και επίμονη πληθωριστική πίεση στα βασικά αγαθά, κυρίως τρόφιμα και καύσιμα. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ένας Έλληνας εργαζόμενος με τον ίδιο ονομαστικό μισθό με πέρυσι πληρώνει περισσότερα στο ταμείο, λαμβάνει λιγότερα από το κράτος και βλέπει τις οικονομίες των ομοτίμων χωρών να αποκτούν πλεονέκτημα.

Πού βρίσκεται η Ελλάδα στον πίνακα του ΟΟΣΑ

Η διακύμανση ανάμεσα στις 21 χώρες είναι ασυνήθιστα μεγάλη για ένα μεμονωμένο τρίμηνο. Η Ουγγαρία ηγήθηκε της κατάταξης με άνοδο 6,0% στο πραγματικό κατά κεφαλήν εισόδημα νοικοκυριών, επιταχύνοντας από 1,7% το δ΄ τρίμηνο 2025 και ξεπερνώντας τη δική της αύξηση ΑΕΠ κατά κεφαλήν, που ανήλθε σε 0,9%. Το μεγαλύτερο μέρος αυτού του κέρδους προήλθε από αύξηση 6,3% στις αμοιβές εργαζομένων, δηλαδή οι μισθοί ήταν η κινητήρια δύναμη.

Η Χιλή κατέγραψε τη δεύτερη μεγαλύτερη άνοδο με 4,8%, μετά από μηδενική μεταβολή το προηγούμενο τρίμηνο, χάρη σε υψηλότερες αμοιβές μισθωτών και αυτοαπασχολούμενων καθώς και αύξηση του καθαρού εισοδήματος από περιουσιακά στοιχεία. Η Ιταλία ανέκαμψε κατά 0,8%, αντιστρέφοντας πτώση 0,9% του προηγούμενου τριμήνου, καθώς η ανεργία υποχώρησε από 5,7% σε 5,4% το α΄ τρίμηνο 2026 και η αύξηση στις αμοιβές εργαζομένων αντιστάθμισε τη μείωση των κοινωνικών παροχών.

Στη μέση της κατάταξης, η εικόνα ήταν επίπεδη. Καναδάς, Γερμανία και Ηνωμένες Πολιτείες κατέγραψαν άνοδο 0,2%, ανερχόμενες από 0,0%, 0,1% και -0,2% αντίστοιχα το δ΄ τρίμηνο 2025. Η Γαλλία υποχώρησε 0,1% μετά από άνοδο 0,3% το προηγούμενο τρίμηνο. Το συνολικό αποτέλεσμα της G7 διαμορφώθηκε στο 0,2%.

Το Ηνωμένο Βασίλειο αποτελεί άλλο ένα προειδοποιητικό παράδειγμα. Το πραγματικό κατά κεφαλήν εισόδημα νοικοκυριών υποχώρησε 0,8%, ενώ το πραγματικό κατά κεφαλήν ΑΕΠ ανέβηκε 0,6% μετά από δύο συνεχόμενα επίπεδα τρίμηνα. Η πτώση αποδίδεται σε υψηλότερους φόρους επί εισοδήματος και ακινήτων, μείωση της αφορολόγητης έκπτωσης για υπεραξίες κεφαλαίου, χαμηλότερες καθαρές κοινωνικές παροχές και πληθωρισμό. Με άλλα λόγια, η ανάπτυξη χωρίς αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος δεν είναι αποκλειστικά ελληνικό φαινόμενο, αλλά η ελληνική πτώση είναι πάνω από τέσσερις φορές μεγαλύτερη.

Για εργαζόμενους: τι σημαίνει πραγματικά μια πτώση 3,6%

Αν είστε Έλληνας εργαζόμενος που κοιτάτε το εκκαθαριστικό σημείωμά σας και αναρωτιέστε γιατί δεν αισθάνεστε καμία διαφορά, αυτό είναι ακριβώς το θέμα. Μια τριμηνιαία πτώση 3,6% στο πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα δεν φαίνεται μέσα σε μία μισθολογική διαπραγμάτευση. Εκδηλώνεται ως μικρότερο καλάθι στο σούπερ μάρκετ, αναβολές οικιακών αγορών και η αίσθηση ότι μια μικρή ονομαστική αύξηση εξανεμίζεται αθόρυβα.

Μερικά συγκεκριμένα σημεία που αξίζει να ελέγξετε πριν από την επόμενη συνομιλία για τον μισθό σας:

• Ζητήστε τον αριθμό σε πραγματικές τιμές. Μια ονομαστική αύξηση 2% σε περιβάλλον όπου η αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών μόλις συρρικνώθηκε 3,6% ισοδυναμεί ουσιαστικά με μισθολογική μείωση. Ρωτήστε τον εργοδότη σας πώς διαμορφώνεται η προσφορά μετά την αφαίρεση του πληθωρισμού.
• Συγκρίνετε με βάση τη θέση σας, όχι τον μέσο όρο κλάδου. Το στοιχείο του ΟΟΣΑ αφορά συνολικά τα νοικοκυριά. Ο κλάδος σας μπορεί να παρουσιάζει υψηλότερες ή χαμηλότερες τάσεις. Εξετάστε δεδομένα αμοιβών για τη συγκεκριμένη θέση πριν εισέλθετε σε μισθολογική διαπραγμάτευση, και όχι μέσους όρους κλάδου που αποκρύπτουν τις αποκλίσεις.
• Συνυπολογίστε την πλευρά των παροχών. Ο ΟΟΣΑ επισήμανε τη μείωση κοινωνικών παροχών ως έναν από τους τρεις παράγοντες που οδήγησαν στο ελληνικό αποτέλεσμα. Αν το νοικοκυριό σας βασιζόταν σε κάποιο επίδομα ή επιδότηση, ελέγξτε αν εξακολουθεί να ισχύει το 2026 πριν το συμπεριλάβετε στον προϋπολογισμό σας.
• Κοιτάξτε τις αγορές ομοτίμων, όχι μόνο τους ελληνικούς μέσους όρους. Αν εργάζεστε σε θέση με ζήτηση πέρα από τα σύνορα, η αύξηση 6,3% στις αμοιβές εργαζομένων στην Ουγγαρία είναι ένα ανταγωνιστικό σήμα, όχι απλώς μια στατιστική περιέργεια.

Τίποτα από αυτά δεν κάνει μια πτώση 3,6% ανακτήσιμη σε μία συνομιλία. Σας δίνει, όμως, τα σωστά στοιχεία για να μπείτε σε αυτή τη συνομιλία.

Για τα τμήματα HR: επαναπροσδιορισμός της συζήτησης αμοιβών για 2026-2027

Αν είστε υπεύθυνοι αμοιβών ή ανταμοιβών για εργατικό δυναμικό στην Ελλάδα, τα δεδομένα του ΟΟΣΑ αναδιαμορφώνουν το τι σημαίνει «ανταγωνιστική» προσφορά για τους επόμενους δύο κύκλους διαπραγμάτευσης.

Τρεις επιπτώσεις που αξίζει να εξετάσετε πριν από τον προγραμματισμό του δ΄ τριμήνου:

1. Η ονομαστική ισοτιμία δεν είναι πλέον ουδέτερη. Το να μεταφέρετε τις κλίμακες αμοιβών της περσινής χρονιάς με μια μικρή προσαρμογή για τον πληθωρισμό σημαίνει, σε πραγματικές τιμές, μείωση. Ο κίνδυνος αποχώρησης είναι υψηλότερος για εργαζόμενους των οποίων οι ομότιμοι σε Ουγγαρία, Ιταλία ή ακόμα και στις επίπεδες μεσαίες οικονομίες βιώνουν σταθερότερες συνθήκες.

2. Το πακέτο παροχών έχει μεγαλύτερο βάρος από την ονομαστική αύξηση. Ο ΟΟΣΑ επισήμανε τη μείωση κοινωνικών παροχών ως έναν από τους τρεις παράγοντες της ελληνικής πτώσης. Εκεί που το κράτος αποσύρεται, οι παροχές από τον εργοδότη, μεταφορά, γεύμα, υγεία, στοχευμένα επιδόματα, αποκτούν δυσανάλογη βαρύτητα στον υπολογισμό πραγματικού εισοδήματος που κάνει ο κάθε εργαζόμενος στο σπίτι.

3. Οι συλλογικές διαπραγματεύσεις θα σκληρύνουν. Κάθε συλλογική μισθολογική διαπραγμάτευση τους επόμενους 12 μήνες ξεκινά στο πλαίσιο μιας πραγματικότητας όπου τα ελληνικά νοικοκυριά έχουν χάσει μετρήσιμα έδαφος ενώ το ΑΕΠ αυξάνεται. Αναμένετε αυτό το πλαίσιο να διαμορφώσει το αίτημα. Το να έρθετε με δεδομένα αμοιβών ανά κλάδο, και όχι με συγκεντρωτικά στοιχεία του ΟΟΣΑ, είναι αυτό που αφοπλίζει τη συζήτηση.

Το δυσάρεστο για τα τμήματα HR είναι ότι αυτό δεν είναι ιστορία ενός κακού τριμήνου για μια εταιρεία ή έναν κλάδο. Είναι ένα σοκ πραγματικού εισοδήματος σε εθνικό επίπεδο, μέσα σε μια αναπτυσσόμενη οικονομία. Το να εξηγήσετε αυτό το χάσμα στους εργαζόμενους, και να προσαρμόσετε την προσφορά ώστε να το αντικατοπτρίζει, είναι αυτό που χτίζει ή καταστρέφει την εμπιστοσύνη κατά τον κύκλο 2026-2027.

Τι να παρακολουθήσετε στη συνέχεια

Η αύξηση 0,2% στο εισόδημα νοικοκυριών του ΟΟΣΑ το α΄ τρίμηνο 2026 αποτελούσε ήδη επιβράδυνση από 0,6% το δ΄ τρίμηνο 2025, οπότε η ευρύτερη τάση είναι επιβράδυνση, όχι ελληνική εξαίρεση σε μια κατά τα άλλα ακμάζουσα ομάδα. Το αν τα αποτελέσματα του β΄ τριμήνου για την Ελλάδα θα περιορίσουν το χάσμα εξαρτάται από τρία πράγματα που είναι ορατά στα τρέχοντα δεδομένα: αν ο πληθωρισμός σε τρόφιμα και καύσιμα υποχωρήσει, αν η συρρίκνωση παροχών συνεχιστεί, και αν οι ονομαστικές μισθολογικές συμφωνίες στον ιδιωτικό τομέα αρχίσουν να αποτιμούν το χάσμα πραγματικού εισοδήματος αντί για τον τιτλοφόρο ΔΤΚ.

Για τους εργαζόμενους, αυτό σημαίνει ότι η επόμενη συζήτηση για τον μισθό αξίζει να προετοιμαστεί τώρα, όχι στο δ΄ τρίμηνο. Για τα τμήματα HR, σημαίνει ότι οι παραδοχές που ενσωματώθηκαν στον μισθολογικό προϋπολογισμό του επόμενου έτους αξίζει να επανεξεταστούν πριν αποτυπωθούν ως πολιτική.