Νόμος 5316/2026: Η Ελλάδα καταργεί 106χρονη εξαίρεση αδείας για τα διευθυντικά στελέχη

03/08/2026
4 λεπτά
Νόμος 5316/2026: Η Ελλάδα καταργεί 106χρονη εξαίρεση αδείας για τα διευθυντικά στελέχη

Μοιράσου

Μια εξαίρεση 106 χρόνων μόλις καταργήθηκε. Με τον νόμο 5316/2026, οι διευθύνοντες υπάλληλοι αποκτούν ρητά δικαίωμα σε νόμιμη ετήσια άδεια με αποδοχές και σε επίδομα αδείας, κλείνοντας ένα κενό που υπήρχε στην ελληνική εργατική νομοθεσία από το 1920 και είχε φέρει τη χώρα σε ευθεία αντίθεση με το ευρωπαϊκό δίκαιο θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Για τους διευθυντές HR, τους CHROs και τους νομικούς συμβούλους εταιρειών με δραστηριότητα στην Ελλάδα, δεν πρόκειται για τεχνική λεπτομέρεια. Τα εργασιακά συμβόλαια στελεχών, οι πολιτικές αδειών και τα συστήματα μισθοδοσίας χρειάζονται αναθεώρηση, ενώ οι διεθνείς μητρικές εταιρείες με ελληνικές θυγατρικές πρέπει να αποτιμήσουν τον αναδρομικό κίνδυνο ευθύνης πριν από τον επόμενο κύκλο ελέγχου.

Τι αλλάζει πράγματι ο νόμος

Ο νόμος 5316/2026 τροποποιεί τον Ατομικό Εργατικό Κώδικα, ορίζοντας ρητά ότι οι διευθύνοντες υπάλληλοι δικαιούνται ετήσια άδεια αναψυχής και το αντίστοιχο επίδομα αδείας. Η μεταρρύθμιση είναι στοχευμένη: επιλύει το ζήτημα της αδείας, αλλά διατηρεί την ειδική θέση των διευθυντικών στελεχών ως προς άλλα ζητήματα, όπως τα όρια χρόνου εργασίας, τους κανόνες υπερωριών και την εργασία τις Κυριακές και τις αργίες.

Με άλλα λόγια, η κατηγορία του διευθύνοντος υπαλλήλου εξακολουθεί να υφίσταται ως διακριτή έννοια του εργατικού δικαίου στην Ελλάδα. Αυτό που άλλαξε είναι ότι η άδεια με αποδοχές αποσπάστηκε χειρουργικά από τον κατάλογο των προστασιών που βρίσκονταν παραδοσιακά εκτός του πεδίου εφαρμογής για αυτή την κατηγορία.

Γιατί η εξαίρεση κράτησε 106 χρόνια

Ο αποκλεισμός των διευθυνόντων υπαλλήλων από σειρά εργατικών προστασιών ανάγεται στον νόμο 2269/1920, ο οποίος κύρωσε τη Διεθνή Σύμβαση της Ουάσινγκτον του 1919. Πάνω σε αυτό το νομοθετικό θεμέλιο, η ελληνική νομολογία ανέπτυξε μια ανθεκτική δογματική κατασκευή: τα στελέχη αντιμετωπίζονταν ως λειτουργικά διαφορετικά από τους συνηθισμένους εργαζομένους, και άρα εκτός του πεδίου εφαρμογής των προστασιών που σχεδιάστηκαν για το ευρύτερο εργατικό δυναμικό.

Ο Άρειος Πάγος επιβεβαίωσε επανειλημμένα αυτή την ερμηνεία. Στη νομολογία του, οι διευθύνοντες υπάλληλοι αποκλείονταν όχι μόνο από τους κανόνες ωραρίου και υπερωριών, αλλά και από τις διατάξεις περί ετήσιας αδείας αναψυχής, θέση που καθίστατο όλο και δυσκολότερο να συμβιβαστεί με τα σύγχρονα ευρωπαϊκά εργασιακά πρότυπα.

Η στένωση της έννοιας του «διευθύνοντος υπαλλήλου»

Ακόμη και πριν από τη μεταρρύθμιση του 2026, τα ελληνικά δικαστήρια είχαν αρχίσει να περιορίζουν τα κριτήρια που θεμελιώνουν την ιδιότητα του διευθύνοντος υπαλλήλου. Η απόφαση του Αρείου Πάγου 1388/2019 είναι εκείνη που κάθε τμήμα HR πρέπει να έχει στα αρχεία του. Έκρινε ότι ο Οικονομικός Διευθυντής (CFO) μεγάλης επιχείρησης δεν ήταν διευθύνων υπάλληλος, διότι δεν είχε εξουσία πρόσληψης ή απόλυσης προσωπικού, δεν εκπροσωπούσε αυτοτελώς την εταιρεία και η δική του άδεια έπρεπε να εγκρίνεται από τον Γενικό Διευθυντή.

Το πρακτικό συμπέρασμα για την HR: η τυπική περιγραφή θέσης στο συμβόλαιο δεν αρκεί για την κατάταξη. Αυτό που αναζητά το δικαστήριο είναι η αυτόνομη εξουσία πρόσληψης και απόλυσης, εξωτερικής εκπροσώπησης της εταιρείας και διαχείρισης του ιδίου χρόνου εργασίας. Πολλές ανώτερες θέσεις που φέρουν τον τίτλο διευθυντή ή επικεφαλής λειτουργίας σε ελληνικές θυγατρικές δεν πληρούν, στην πράξη, αυτό το κριτήριο. Οι εργαζόμενοι αυτοί δικαιούνταν ήδη πλήρεις προστασίες· η μεταρρύθμιση του 2026 κλείνει την πόρτα για το υπολειπόμενο, γνησίως διευθυντικό τμήμα.

Το ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο που πρέπει να γνωρίζει η HR

Η μεταρρύθμιση διαβάζεται καλύτερα ως εναρμόνιση της Ελλάδας με μια νομική θέση που είχε ήδη κατοχυρωθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Το δικαίωμα στην ετήσια άδεια με αποδοχές κατοχυρώνεται στην Οδηγία 2003/88/ΕΚ και στο άρθρο 31 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) το αντιμετωπίζει ως θεμελιώδες κοινωνικό δικαίωμα, όχι ως συμβατική παροχή που μπορεί να παραιτηθεί ανά κατηγορία εργαζομένων.

Υπό αυτό το πρίσμα, η ελληνική θέση πριν από το 2026 ήταν δομικά εκτεθειμένη. Ο ολικός αποκλεισμός των διευθυνόντων υπαλλήλων από τη νόμιμη ετήσια άδεια δυσκολευόταν να συνυπάρξει με ένα δικαίωμα του Χάρτη που το ΔΕΕ ενισχύει εδώ και μια δεκαετία. Ο νόμος 5316/2026 εξαλείφει αυτή την έκθεση για το μέλλον· δεν επιλύει αυτόματα, όμως, το ζήτημα του πώς πρέπει να αντιμετωπιστούν τα προηγούμενα έτη.

Επιπτώσεις για την ελληνική HR και τους διεθνείς εργοδότες

Τρεις επιπτώσεις αξίζει να ανέβουν στο επίπεδο της ηγεσίας.

Συμβόλαια. Τα εργασιακά συμβόλαια στελεχών που είτε δεν αναφέρουν τίποτα για τη νόμιμη ετήσια άδεια είτε την αποκλείουν ρητά πρέπει να επανεξεταστούν. Από τη δημοσίευση του νόμου και εφεξής, η νόμιμη παροχή ισχύει ανεξαρτήτως συμβατικής σιωπής, ενώ οι ρήτρες που επιχειρούν τον αποκλεισμό της βρίσκονται σε επισφαλές έδαφος.

Μισθοδοσία και συστήματα αδειών. Τα HRIS και τα συστήματα μισθοδοσίας που χαρακτηρίζουν τους διευθύνοντες υπαλλήλους ως απαλλασσόμενους από την άδεια πρέπει να αναδιαμορφωθούν. Η δεδουλευμένη άδεια, οι κανόνες μεταφοράς υπολοίπου και ο υπολογισμός του επιδόματος αδείας πρέπει να επεκταθούν στη συγκεκριμένη κατηγορία, με σαφή ίχνη ελέγχου από την ημερομηνία ισχύος.

Αναδρομικός κίνδυνος. Οι διεθνείς εργοδότες με ελληνικές θυγατρικές δεν πρέπει να θεωρούν ότι το ζήτημα κλείνει με την ημερομηνία έναρξης ισχύος. Όπου διευθύνοντες υπάλληλοι ισχυρίζονται ότι τους στερήθηκε η άδεια σε προηγούμενα έτη, ο συνδυασμός του άρθρου 31 του Χάρτη και της νομολογίας του ΔΕΕ τους δίνει επιχειρήματα που προηγούνται χρονικά του ελληνικού νόμου. Οι νομικές υπηρεσίες και τα οικονομικά τμήματα ομίλων πρέπει να εκτιμήσουν την έκθεση, συμπεριλαμβανομένων των πληθυσμών που ενσωματώθηκαν μέσω εξαγορών και συγχωνεύσεων.

Επιχειρησιακός κατάλογος ελέγχου για τις επόμενες 90 ημέρες

  • Χαρτογραφήστε τον πραγματικό πληθυσμό διευθυνόντων υπαλλήλων βάσει του κριτηρίου της απόφασης ΑΠ 1388/2019 (εξουσία πρόσληψης/απόλυσης, εξωτερική εκπροσώπηση, αυτόνομη διαχείριση χρόνου). Αναμένετε τη λίστα να συρρικνωθεί.
  • Ελέγξτε τα υφιστάμενα συμβόλαια στελεχών για ρήτρες αδείας που χρειάζονται ενημέρωση ή αφαίρεση.
  • Ενημερώστε τις πολιτικές HR, τους εσωτερικούς κανονισμούς εργαζομένων και τις ροές έγκρισης αδειών ώστε τα διευθυντικά στελέχη να υπάγονται στο τυπικό πλαίσιο ετήσιας αδείας.
  • Αναδιαμορφώστε μισθοδοσία και HRIS ώστε να δεδουλεύεται η άδεια και να υπολογίζεται το επίδομα αδείας για αυτή την ομάδα από την ημερομηνία ισχύος.
  • Ενημερώστε την ελληνική ηγετική ομάδα και τους τυχόν περιφερειακούς HR business partners· ο κίνδυνος απώλειας στελεχών είναι υψηλότερος όταν τα στελέχη μαθαίνουν για την αλλαγή από τον Τύπο και όχι από τον εργοδότη τους.
  • Συντονιστείτε με τη νομική υπηρεσία του ομίλου για το ζήτημα της αναδρομικής ευθύνης και τεκμηριώστε τη θέση που υιοθετείται.

Το ευρύτερο μήνυμα

Ο νόμος 5316/2026 είναι μια στοχευμένη τροποποίηση με ένα ευρύτερο μήνυμα. Το ελληνικό εργατικό δίκαιο εναρμονίζεται, μια εξαίρεση τη φορά, με τη δογματική των θεμελιωδών δικαιωμάτων της ΕΕ. Για τους επικεφαλής HR, η επιχειρησιακή αποστολή είναι ξεκάθαρη: αναθεώρηση συμβολαίων, διόρθωση μισθοδοσίας, ενημέρωση στελεχών. Η στρατηγική αποστολή είναι να θεωρηθεί δεδομένο ότι αυτή δεν θα είναι η τελευταία παλαιά εξαίρεση που θα καταργηθεί, και να οικοδομηθούν πλαίσια εργοδοτικής σχέσης για τα στελέχη που να είναι ανθεκτικά στον επόμενο κύκλο εναρμόνισης, αντί να είναι βελτιστοποιημένα για τον προηγούμενο.

Μοιράσου

Αυτό που διάβασα αξίζει:

Είστε HR? Μάθετε πώς να προσλαμβάνετε αποτελεσματικά!

Γίνετε μέλος του ομάδας των εργοδοτών με υψηλά ποσοστά διατήρησης και χαμηλό κόστος πρόσληψης.

Θέλω να μάθω

Θέλετε να κάνετε τη δουλειά σας πιο εύκολη;

Σας καθοδηγούμε για το πώς να διαχειριστείτε αποτελεσματικά το Employer Brand σας στην κοινότητα.

Μάθετε περισσότερα

Σχόλια

0 σχόλια

Κάνε εγγραφή στο Newsletter

Διάβασε ενδιαφέροντα άρθρα από όσους συνεισφέρουν στην κοινότητα του wherewework.gr